{"id":39069,"date":"2021-02-26T16:22:58","date_gmt":"2021-02-26T16:22:58","guid":{"rendered":"https:\/\/athrofa.cymru\/2021\/02\/26\/athrawon-sydd-ar-allwedd-i-ddatgloi-potensial-addysg-yng-nghymru\/"},"modified":"2021-02-26T16:22:58","modified_gmt":"2021-02-26T16:22:58","slug":"athrawon-sydd-ar-allwedd-i-ddatgloi-potensial-addysg-yng-nghymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/athrofa.cymru\/cy\/2021\/02\/26\/athrawon-sydd-ar-allwedd-i-ddatgloi-potensial-addysg-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"Athrawon sydd \u00e2\u2019r allwedd i ddatgloi potensial addysg yng Nghymru"},"content":{"rendered":"

Gareth Evans yn ymateb i feirniadaeth y Prif Arolygydd o system ysgolion Cymru…<\/strong><\/p>\n

Dywedir yn aml na all ansawdd system addysg ragori ar ansawdd ei hathrawon.<\/p>\n

Ac nid yw hynny\u2019n fawr o syndod, o gofio\u2019r effaith arwyddocaol a pharhaol a gaiff athrawon ar y disgyblion yn eu gofal.<\/p>\n

Mae athrawon yn weithredwyr newid a, hebddynt, does fawr o obaith i Gymru gyrraedd yr uchelfannau yr ydym ni i gyd yn anelu atynt.<\/p>\n

Gan mwyaf, mae athrawon yn angerddol, yn gadarn ac yn adfyfyriol a\u2019r rhinweddau hyn fydd yn eu galluogi i fwrw ymlaen yn ddygn \u00e2\u2019r system addysg newydd a chyffrous yr ydym wrthi\u2019n ei datblygu ar y cyd.<\/p>\n

Ond nid yw athrawon uwchlaw beirniadaeth ac yn ei adroddiad blynyddol<\/a>, a gyhoeddwyd yn gynharach yr wythnos hon, tynnodd Prif Arolygydd Estyn, Meilyr Rowlands, sylw at yr amrywioldeb sy\u2019n bodoli yn ysgolion Cymru.<\/p>\n

Meddai, \u201caddysgu yw un o\u2019r agweddau gwannaf ar y ddarpariaeth yn y rhan fwyaf o sectorau\u201d, ac roedd yn \u201cdda\u201d neu\u2019n \u201cwell\u201d mewn lleiafrif (dan 40% yn \u00f4l diffiniad Estyn) yn unig o\u2019r ysgolion uwchradd a arolygwyd y llynedd.<\/p>\n

Mae Mr Rowlands yn portreadu darlun pryderus, ond rwy\u2019n ei chael yn anodd credu bod ansawdd addysgu yng Nghymru wedi dirywio\u2019n fawr o fewn 12 mis.<\/p>\n

Yr hyn sydd wedi newid yn sylweddol, fodd bynnag, yw\u2019r gofynion ar ein hysgolion wrth i ni baratoi ar gyfer cwricwlwm newydd radical gan wyro oddi wrth yr hyn mae Cymru wedi arfer ag ef.<\/p>\n

Ar hyn o bryd mae yn agos at hanner miliwn o ddisgyblion yn mynychu mwy na 1,500 o ysgolion gwladol yng Nghymru.<\/p>\n

Ni waeth faint yr ymdrechwn i sicrhau cysondeb, bydd amrywiadau o hyd \u2013 yn deillio i raddau helaeth o gyd-destun a daearyddiaeth ysgolion unigol.<\/p>\n

Ond nid yw hynny\u2019n golygu na allwn ddatblygu ymagwedd fwy strwythuredig a chynaliadwy at rannu arfer gorau.<\/p>\n

Nod diwylliant newydd o gydweithio yw meithrin gallu o fewn y gweithlu addysg yng Nghymru ac mae hyn yn seiliedig ar yr ethos o system hunanwella.<\/p>\n

Yn \u00f4l Mr Rowlands, mae\u2019r dull hwn yn cael \u201cei arwain gan yr ysgol, a\u2019i gydbwyso gyda chymorth gan awdurdodau lleol, consortia rhanbarthol a Llywodraeth Cymru.\u201d<\/p>\n

Ond mae gan brifysgolion hefyd ran arwyddocaol i\u2019w chwarae ac mae\u2019n hanfodol fod gan athrawon y presennol a\u2019r dyfodol y sgiliau a\u2019r wybodaeth angenrheidiol i ddarparu cwricwlwm cenedlaethol newydd Cymru.<\/p>\n

Bydd gwella ansawdd yr hyfforddiant sydd ar gael, ar bob cam yn natblygiad gyrfa, yn hanfodol ac nid yw cynnal y status quo bellach yn opsiwn.<\/p>\n

Rydym yn byw mewn byd gwahanol iawn; mae datblygiadau technolegol wedi newid y meini prawf ac mae\u2019r sgiliau lefel uwch a fynnir gan gyflogwyr wedi newid.<\/p>\n

Mae beth a sut mae plant yn dysgu wedi esblygu \u2013 ond athrawon sydd yn y safle gorau o hyd i\u2019n harwain trwy\u2019r trawsnewid hwn.<\/p>\n

Ysgrifennodd Mr Rowlands mai arweinyddiaeth oedd y ffactor mwyaf arwyddocaol a effeithiai ar welliant ac, yn yr ysgolion mwyaf llwyddiannus, roedd datblygiad proffesiynol staff ar bob lefel yn flaenoriaeth\u00a0 uchel.<\/p>\n

Mater a berai bryder, fodd bynnag, oedd bod arweinyddiaeth a rheolaeth yn cael eu hystyried yn \u201cdda\u201d neu\u2019n \u201cwell\u201d yn oddeutu hanner yn unig o\u2019r ysgolion a arolygwyd y llynedd.<\/p>\n

Mae datblygiad Academi Arweinyddiaeth Addysgol Genedlaethol, sydd i\u2019w groesawu er braidd yn hwyr, yn gydnabyddiaeth o\u2019r bylchau canfyddedig yn y system.<\/p>\n

Pan benodwyd Kirsty Williams yn Ysgrifennydd Addysg fis Mai diwethaf, roedd nifer o gynlluniau arwyddocaol ond bregus ar y gweill eisoes.<\/p>\n

Mae ailwampio\u2019r cwricwlwm cenedlaethol yn sylweddol, y \u2018fargen newydd\u2019 a addawyd ar gyfer y gweithlu addysg a dull newydd o hyfforddi athrawon oll wedi\u2019u datgan yn flaenoriaethau ar gyfer Llywodraeth Cymru wrth symud ymlaen.<\/p>\n

Ond er eu bod yn gryf o ran y darlun ehangach, i raddau roedd y manylion mewn perthynas \u00e2\u2019r tri chynllun yn brin.<\/p>\n

Wrth symud ymlaen, bydd yn rhaid i Ms Williams hwyluso cydgysylltu\u2019r gwahanol agweddau.\u00ad\u00ad<\/p>\n

Ond er mwyn iddi allu gwneud hynny bydd angen ewyllys a chefnogaeth gyfunol y gymuned addysg ehangach.<\/p>\n

Rhaid i ni rymuso ysgolion i gefnu ar draddodiad a thorri cwys newydd ar gyfer addysg Cymru.<\/p>\n

Rhaid i athrawon, darlithwyr a\u2019r holl ddarparwyr addysg eraill roi eu rhwystrau o\u2019r neilltu a gweithio mewn partneriaeth i ddatgloi\u2019r potensial aruthrol sy\u2019n bodoli yng Nghymru.<\/p>\n

Ni ellir dianc rhag y ffeithiau ac mae adroddiad Mr Rowlands yn un difrifol i\u2019w ddarllen. Ond gyda\u2019n gilydd, mae gennym gyfle gwych i unioni pethau.<\/p>\n