{"id":39115,"date":"2021-02-26T16:23:03","date_gmt":"2021-02-26T16:23:03","guid":{"rendered":"https:\/\/athrofa.cymru\/2021\/02\/26\/tango-teirieithog-archwilio-rhythmau-iaith\/"},"modified":"2021-02-26T16:23:03","modified_gmt":"2021-02-26T16:23:03","slug":"tango-teirieithog-archwilio-rhythmau-iaith","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/athrofa.cymru\/cy\/2021\/02\/26\/tango-teirieithog-archwilio-rhythmau-iaith\/","title":{"rendered":"Tango Teirieithog \u2013 archwilio rhythmau iaith"},"content":{"rendered":"

Gwnaeth Mererid Hopwood a Si\u00e2n Brooks roi\u2019r droed orau ymlaen yn ystod prosiect newydd sy\u2019n cysylltu iaith, cerddoriaeth a dawnsio…<\/strong><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Dechreuodd yr hyfforddiant \u00e2\u2019r \u2018balanceo\u2019, sef y siglo rhythmig sy\u2019n synhwyro safle eich partner cyn i chi gymryd cam cyntaf y tango. A bant \u00e2 ni drwy wers dawnsio Archentaidd: roedd hon yn mynd i fod yn sesiwn Datblygiad Proffesiynol wahanol i\u2019r arfer.<\/p>\n

Cynigwyd y cwrs i athrawon yr ysgolion cynradd hynny o gonsortiwm Erw sy\u2019n rhan o brosiect Cerdd Iaith\/ Listening to Language<\/a>.<\/p>\n

Mae\u2019r gwaith yn archwilio cysylltiadau posib rhwng cerddoriaeth a dysgu iaith drwy ystyried yr hyn sy\u2019n digwydd pan fo athrawon yn cyflwyno nid un, nac ychwaith ddwy, ond tair iaith yn gydamserol i blant ysgol gynradd, gan dynnu eu sylw\u2019n benodol i\u2019r hyn y gellid ei alw\u2019n \u2018fydryddiaeth; yr ieithoedd dan sylw, h.y. i ddimensiwn cerddorol yr ymadrodd llafar.<\/p>\n

Dechreuodd y prosiect creadigol a thairieithog ym mis Medi 2016 fel partneriaeth rhwng Sefydliad Paul Hamlyn, Cyngor Prydeinig Cymru, Cerddorfa Genedlaethol BBC Cymru, ERW a Phrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant<\/a>.<\/p>\n

Yn y sesiynau cynnar, dewiswyd geiriau unigol Sbaeneg, Cymraeg a Saesneg a oedd yn golygu\u2019r un peth yn y tair iaith ond a oedd ac iddynt werth rythmig wahanol. Esiampl dda fyddai \u2018Pa\u00eds de Gales\u2019\/ \u2018Cymru\u2019\/ \u2018Wales\u2019.<\/p>\n

Gan weithio gyda disgyblion blynyddoedd 5 a 6, pwysleisiwyd y gwahaniaeth rhwng y geiriau gan gysylltu nodyn \u00e2 phob sillaf ynghyd \u00e2 gwerth rhythmig, a chreu felly uned fach gerddorol. Ar bob achlysur, roedd y disgyblion yn gweld a chlywed yr ieithoedd ochr yn ochr.<\/p>\n

Wrth i\u2019r prosiect ddatblygu, cyflwynwyd disgyblion i unedau mwy cymhleth a oedd yn datblygu o eiriau unigol i ymadroddion llawn. Ymadroddion cyffredin oedd y rhain, ond rhai sydd \u00e2 si\u00e2p cerddorol (o ran rhythm, aceniad a goslef) gwahanol\u00a0 ganddynt yn y tair iaith, ac ymadroddion nad oes modd eu trosi air am air.<\/p>\n

Er enghraifft, mae\u2019r ymadrodd Cymraeg \u2018mae eisiau bwyd arnaf i\u2019 yn cyfuno trydydd person unigol presennol y ferf afreolaidd \u2018bod\u2019\u00a0\u2013 \u2018mae\u2019, gyda\u2019r enw \u2018eisiau\u2019, yna mae\u2019n nodi enw arall\u00a0\u2013 \u2018bwyd\u2019, cyn rhoi\u2019r arddodiad \u2018ar\u2019 wedi ei redeg i gyd-fynd \u00e2\u2019r person cyntaf unigol \u2013\u00a0\u2018arnaf\u2019, gan orffen gyda rhagenw uniongyrchol person cyntaf unigol \u2013 \u2018i\u2019.<\/p>\n

Yn Saesneg, dywedir \u2018I\u2019m hungry\u2019, sy\u2019n cyfuno\u2019r person cyntaf unigol presennol y ferf \u2018to be\u2019 gydag ansoddair, \u2018hungry\u2019. Yn Sbaeneg, cyfl\u00ebir hyn oll gyda\u2019r ymadrodd \u2018tengo hambre\u2019, sy\u2019n cyfuno person cyntaf unigol y ferf afreolaidd \u2018tener\u2019 \u2013 \u2018tengo\u2019 (a drosir i\u2019r Gymraeg fel \u2018mae gen i\u2019, neu i\u2019r Saesneg fel \u2018I have\u2019), gydag enw, \u2018hambre\u2019 sef \u2018newyn\u2019\u2026<\/p>\n

O\u2019i roi felly, mae\u2019r cyfan yn ymddangos yn gymhleth tu hwnt! Tybed a allai eu dysgu nhw i gyd gyda\u2019i gilydd gan ganolbwyntio ar rythm hwyluso pethau?<\/p>\n

Tra bod y sesiynau arsylwi go iawn heb ddigwydd eto, mae tystiolaeth anecdotaidd gynnar yn awgrymu bod tarfu ar drefn a phatrymau confensiynol dysgu ail a thrydedd iaith yn y modd hwn wedi dwyn ffrwyth; nid yn unig o ran cofio a deall geiriau ac ymadroddion mewn tair iaith, ond hefyd o ran parodrwydd disgyblion ac athrawon i roi tro arni a\u2019u cywirdeb wrth ynganu\u2019r ymadroddion a\u2019r geiriau.<\/p>\n

Ymddengys bod y prosiect hefyd wedi dangos sut y mae mynd ati drwy\u2019r celfyddydau, yn benodol, cerddoriaeth, yn diddymu\u2019r rhwystrau sy\u2019n draddodiadol wedi atal athrawon rhag dod yn arweinwyr dysgu iaith hyderus; rhwystrau megis:<\/p>\n